Waarom delen mensen verhalen?

Waarom delen mensen verhalen?

Verhalen hebben een functie. Verhalen zorgen ervoor dat dingen begrijpelijker worden. Daarnaast heeft een verhaal een grotere kans onthouden te worden, dan een droog en saai feitje. En waar ik ook in geloof is dat verhalen gedeeld worden. Nu ben ik eigenlijk heel nieuwsgierig geworden; waarom delen mensen verhalen?

Een interview met Rijn Vogelaar

Ik besluit op een zoektocht te gaan die niet langs allerlei websites voert. Nee, ik wil niet bij Google of Twitter beginnen. Ik ga gesprekken voeren. Echte gesprekken. Met mensen waarvan ik denk dat ze hier een opvatting over hebben.

Deze weg start bij Rijn Vogelaar, auteur van het boek De Superpromoter en – iets recentelijker – Flame, Flow, Flood, een enthousiasme trilogie.

In zijn boek De Superpromoter praat Rijn over de kracht van ambassadeurs. En de invloed die ze kunnen hebben op andere mensen door hun enthousiasme voor een merk, boek, film, sport of wat dan ook te delen. Uiteraard: het delen van dit enthousiasme alleen is niet voldoende. Die persoon is pas een superpromoter wanneer ze ook invloed hebben op de persoon die luistert.

Ik wilde hier meer over weten en heb de Superpromoter academy gevolgd. Daar heb ik Rijn van wat dichterbij meegemaakt. Ik weet dus ook van zijn achtergrond in de psychologie. En dat Rijn zich – duh – heel bewust is van het positieve. “Mensen uiten zich naar anderen in het algemeen positief. Jij gaat ook niet direct aan iedereen vertellen wat er nu precies niet goed gaat. Je zult bij vrienden en bekenden – wanneer je gezellig een biertje drinkt – eerder focussen op de positiviteit dan dat je de vuile was buiten hangt.”

Dus de sociale omgeving heeft invloed op mijn verhalen?
“Dat klopt inderdaad. Je past je verhalen aan. Aan je publiek, maar ook aan het resultaat dat je hebt geboekt met een eerder verhaal. Dus wanneer je eerder een mop hebt verteld die niet aansloeg, dan ga je dat niet snel weer doen. ”

En wat is dan het resultaat?
“Als je een verhaal vertelt dat aanslaat, dan heb je een connectie met je omgeving. Bijvoorbeeld in de kroeg met je vrienden.”

En die connectie vind ik als mens belangrijk?
“In ieder mens zit een diepgewortelde behoefte aan connecties met anderen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de mate van geluk niet bepaald wordt door geld of dat je gehandicapt bent of niet. Het is de mate van connecties die je voelt met anderen. En verhalen spelen een centrale rol in het leggen van die connecties. Wanneer je een verhaal deelt ben je je ook altijd bewust van je sociale omgeving.”

En wat gebeurt er wanneer ik een verhaal deel dat niet aanslaat?
“Dan wordt je angstiger om dit verhaal nog een keer te delen. Je denkt nog beter na of een verhaal aanslaat of niet. Je sociale omgeving bepaalt dus ook wat je deelt en hoe vaak je iets deelt. Roddelen is iets dat vooral in een intieme sfeer gebeurt. In 1 op 1 gesprekken. Wanneer de kring groter wordt en de band van vertrouwen minder sterk, worden mensen voorzichtiger in wat ze delen.”

Rijn gaat verder. “De angst om afgewezen te worden is een oorzaak dat mensen zich inhouden. Je kunt het meisje waar je verliefd op bent mee uit vragen, maar de kans dat je erachter komt dat ze je niet leuk vindt zal groter worden. Aan de andere kant: de beloning kan ook weer groter zijn.”

Dus we zouden ons vaker kwetsbaar op moeten stellen als we verhalen delen? Misschien leren we zo meer over wat andere mensen van ons denken en krijgen we ook interessantere beloningen?

“Het is belangrijk om je kwetsbaar op te stellen. Als je niet op het podium durft te klimmen zal je nooit je publiek behagen. Maar er speelt meer. Je bent – wanneer je verhalen deelt – ook bezig met welk beeld andere mensen van je krijgen. Als ik gezien wil worden als een positief mens, zal ik regelmatig ook positieve beelden van mezelf delen. Als ik dit netjes volhoud zal dit beeld blijven hangen. De moeilijke momenten kan ik dus bewust voor mezelf houden of alleen met mijn partner of familie delen. Tenzij ik juist gezien wil worden als een kritisch mens. Dat past bijvoorbeeld meer bij het beeld van de serieuze journalist. Jammer genoeg. Maar dat is stof voor een volgend interview.”

Het kan ook verwarrend zijn wanneer we ons niet zo gedragen. Ton Kas zat bij de Wereld Draait Door. Matthijs van Nieuwkerk vraagt hoe het met hem gaat. Hij reageert eerlijk en kwetsbaar. Op nationale televisie. “Ik heb een zware tijd achter de rug.” Zijn ouders zijn in korte tijd achter elkaar overleden. Dit had Matthijs niet verwacht en hij wist even niet wat hij moest zeggen. -> bekijk hier het fragment (vanaf 40:30).
“Maar andersom werkt het ook verwarrend: als mensen bijvoorbeeld juist heel stellig meningen delen – op dit moment heel relevant rondom de vluchtelingen kwestie. Soms lees ik dingen van mensen die ik niet had verwacht. Meningen waardoor ik ze echt anders bekijk.”

Verhalen zijn belangrijke schakels voor mensen om connecties te leggen. Wat betekent dit voor merken?
“Je ziet dat merken steeds vaker op zoek zijn naar de menselijke connectie. Denk daarbij aan Nike, die koppelen hun merk aan een community van hardlopers. En hardlopen is iets dat echt is. Dus in dat geval kan ik wel een connectie krijgen. Omdat Nike laat zien dat het passie voor hardlopen heeft en mensen met eenzelfde passie wil helpen. Zonder er direct een paar schoenen bij te moeten verkopen. Dan ontstaan er andere verhalen over een merk. Idealiter het beeld van een vriend met een gedeelde passie”

Maar hoe kom ik er dan achter welk verhaal ik als merk moet vertellen?
“Dat begint eigenlijk met luisteren. Wat veel merken niet weten is dat er al verhalen bestaan rondom het merk. Het is slim om hierop aan te sluiten, omdat je dan niet helemaal op nul start. De vraag is dan: welke verhalen wil je versterken of een podium geven? Merken hoeven het verhaal niet zelf te verzinnen. Het is er al. Geef aandacht aan de verhalen die bij je passen. Dan wordt het groter.”

Er zijn ook een hoop verhalen over ‘merken’ die je eigenlijk wilt ontkrachten. Bijvoorbeeld over banken.
“Je moet je dan bewust zijn van de tijdsgeest. De wereld is in rap tempo aan het veranderen. De financiële crisis heeft mensen aan het denken gezet. Het streven naar korte termijn winst en aandeelhouderswaarde is niet zaligmakend gebleken. Organisaties zoeken naar het waarom, een maatschappelijk toegevoegde waarde. Werknemers zoeken naar zinvol en uitdagend werk. Bij financiële instellingen gebeuren allerlei zinvolle zaken. De maatschappelijk toegevoegde waarde voor klanten is enorm. Het rommelt wellicht aan de top en in sommige schimmige gebieden van de financiële wereld maar  90% van wat er gebeurt is goed en waardevol. Dat moet je dan wel belichten. Of beter nog: laten belichten.”

Wat bedoel je met ‘laten belichten’? Andere journalisten vertellen en zoeken die verhalen toch al? Bijvoorbeeld Joris Luyendijk?
“Joris Luyendijk heeft een belangrijk verhaal verteld. Het verhaal over de donkere kant van de financiële wereld. Maar er is ook een andere kant. De dagelijkse praktijk waar mensen geholpen worden door bankmedewerkers, betrokken werknemers die begaan zijn met hun bank en hun klanten. Die zijn net zo geschrokken van de misstanden als de rest van de wereld en hebben er meer last van. Er zijn dagelijks klanten die goed geholpen worden en positief worden verrast. Dat verhaal verdient ook een plek. Journalisten zullen dit verhaal niet vertellen dus hier kan je enthousiaste klanten het podium bieden.”

Zie je eigen verhaal ook als een merk? Wordt jouw verhaal genoeg gedeeld?
“Eerlijk gezegd heb ik niet zoveel met het woord “merk”. Het doet mij altijd denken aan brandmerk. Ik vind het fijn als mensen weten dat ik geïnteresseerd ben in de dynamiek van enthousiasme. Dan weten ze mij te vinden als ik hen kan helpen en sturen ze me verhalen en informatie die mij weer verder helpt. Ik mag niet klagen over de mate waarin het verhaal wordt gedeeld. Ik stap zo in het vliegtuig om op uitnodiging een serie presentaties te geven in Hong Kong. Mijn verhaal is daar kennelijk al terecht gekomen.”

Tot slot, ben je al weer met een nieuw boek bezig?
“Begin december komt de herziene versie van de Superpromoter uit. Het boek is ge-update en aangevuld met bedrijfscases, interviews met organisaties die het principe toepassen. Plus nieuwe methoden. Verder ben ik bezig met een boek over positiviteit versus negativiteit, op maatschappelijk niveau. En het effect hiervan op de samenleving. Ik zit nog in de research fase dus dat zal wel najaar 2016 worden voordat het uitkomt.”

Hoe kijk je naar ontzettend negatieve gebeurtenissen zoals in Parijs in relatie tot je eigen houding en onderzoek naar positiviteit en de invloed op de maatschappij?
“In het huidige tijdsgewricht van aanslagen en terreur is het nog belangrijker om ook het positieve verhaal te belichten. Anders worden groepen tegen elkaar opgezet en uit elkaar gedreven. Dan wordt het pas echt gevaarlijk. Terrorisme zal nooit een vruchtbare bodem vinden als mensen in harmonie met elkaar leven en elkaar respecteren. We moeten ons afvragen hoe het mogelijk is dat jonge mensen zo ver vervreemd zijn geraakt van de maatschappij dat ze tot zulke gruweldaden in staat zijn. Deze mannen hebben zich buitengesloten en afgewezen gevoeld. Ik heb geen oplossing voor de oorlog in Syrië maar daarbuiten moeten we zoveel mogelijk samen optrekken ongeacht politieke, etnische of religieuze achtergrond. Dit gebeurt ook op grote schaal. Rutger Bregman beschrijft in zijn artikel in de Correspondent, “Wie goed doet…komt nooit in het journaal (en dat is een groot probleem). Hoe de meeste gemeenten geen stop hebben op vluchtelingen, maar op vrijwilligers. Er melden zich te veel mensen aan die willen helpen. Voor dat soort verhalen is haast geen aandacht. Terwijl dat de verhalen zijn die ons nader tot elkaar brengen.

Dank Rijn.
“Graag gedaan.”

Na het interview gaf Rijn ook een aantal boeksuggesties, voor als je over dit onderwerp meer wilt lezen. Ik kende ze nog niet, dus ze komen wellicht voorbij in de Gusto Media boekenclub. Wellicht heb jij er er ook iets aan:

Positive Psychology in a Nutshell, door Ilona Boniwell
– Contagious, door Jonah Berger
– The Hapiness Hyothesis, door Jonathan Haidt.

Tot zover. Vond je het leuk om dit interview te lezen en wil je op de hoogte blijven van nieuwe blogs die ik schrijf? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief hieronder.

Heb je zelf suggesties met wie ik het volgende gesprek kan voeren om meer te leren over waarom mensen verhalen delen? Laat die namen dan achter in de reacties. Dan ga ik het onderzoeken.

Plaats een reactie